Program


Politisk program 2019 - 2023

For eit raudare og grønare Stryn

Raudt si framtidsvisjon er eit samfunn der enkeltmennesket har fridom til å utvikle seg sjølv allsidig og fritt, som produserer dei varer og tenester vi til ei kvar tid har bruk for og som naturen er berekraftig nok til å handtere. Det vil vere ein produksjon til beste for fellesskapet, og står i motsetning til produksjon for profitt og den private tileigninga av det økonomiske utbyttet.

Å komme fram til eit slik fellesskap vil ta lang tid, men kimen til dette fellesskapet finst allereie i dag. Den norske allemannsretten med fri rett til ferdsel og ulike naturopplevingar er eit eksempel på dette. Det same gjeld lufta vi pustar i og vatnet vi drikk. Dette er fellesverdiar og rettar vi no tar meir eller mindre for gitt. Velferdsstaten, som er eit resultat av arbeidarrørsla sin lange kamp gjennom over hundre år, har i utgangspunktet stilt ei rekkje tenester som bl.a. skule, helsevesen og vegar til gratis disposisjon for befolkninga. Desse rettane har no lenge vore under kraftig angrep frå EØS-avtala, multinasjonale selskap, marknadsliberale handelsavtaler, institusjonar som IMF og Verdsbanken, arbeidskjøparorganisasjonane og ein stadig meir offensiv høgreside.

Raudt vil erstatte dagens kapitalisme med eit sosialistisk folkestyre, der økonomi og arbeidsliv styrast demokratisk, og kor målet òg er å ha eit samfunn med låge utslepp og lite forureining. Det er viktig at det arbeidast for at utviklinga innan produksjon, transport og forbruk er berekraftig, og ikkje lenger utgjer eit trugsmål mot livsgrunnlaget for framtidige generasjonar.

Stryn kommunestyre har ikkje myndigheit til å stanse dei skadelege planane om å dumpe gruveavfall i Førdefjorden, til å sikre betre kollektivtrafikk frå Stryn til resten av fylket, nabofylka og Oslo, til å stanse skadelege sentraliseringsreformer eller til å få på plass lovendringar som styrkar fagrørsla. Stryn kommune kan likevel velje å vere ein klar og tydeleg røst overfor regional- og sentralmakta, og presse på for ein meir rettvis og meir miljøvennleg utvikling.

Styrk velferden

På tross av at den norske staten er særs rik, rettast det òg i Noreg kraftige angrep mot den delen av den offentlege sektor som kallast velferdsstaten, der òg kommunesektoren har svært viktige oppgåver. Sterke kreftar pressar fram nedskjeringar i offentlege budsjett, og førar òg til at offentlege oppgåver vert lagt ut til private, kommersielle selskap, slik at eigarane av desse selskapa får tilgang til nye marknader og meir profitt. Raudt Stryn går imot å setje kommunale tenester ut på anbod.

Raudt meiner at kommunane og fylkeskommunane må få disponere ein mykje større del av det innbyggjarane betalar inn i form av skattar og avgifter.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • å holde alle kommunale tenester og alle interkommunale tenester på kommunale hender.
  • at Stryn kommune skal krevje at Nordfjord Sjukehus får tilbake ei fullverdig fødeavdeling.
  • at Stryn kommune skal stø folkeaksjonane som kjempar imot skadelege kutt ved Volda sjukehus.
  • at dei statlege overføringane aukast slik at dei dekkjer kommunen sine kostnader til lovpålagde oppgåver.
  • at kommune-Noreg sin del av skatteinntektene aukast kraftig.
  • at kravet til budsjettbalanse ikkje overordnast innbyggjarane sine lovfesta sosiale rettar og omsynet til nødvendige velferdsordningar.
  • ein reduksjon i dei høge SFO-prisane i Stryn.
  • at sosialhjelpssatsane er minst på nivå med det tilrådde minstenivået ifølgje Statens institutt for forbruksforskning og at barnetrygda ikkje vert tatt med i inntektsgrunnlaget ved utrekning av sosialstønad.
  • å innføre ei kommunal refusjonsordning der kronisk sjuke i Stryn kommune som tener under 5G (fem gongar grunnbeløpet i Folketrygda) får refundert eigedelen på fysioterapi inntil staten gjev kronisk sjuke tilbake retten til gratis fysioterapi.
  • at det skal vere ein god nok kvalitet på dei kommunale helsetenestene og den kommunale eldreomsorga.
  • at det vert løyvd pengar til eit forprosjekt for nytt varmtvassbasseng med mål om byggjestart seinast det siste året i kommunestyreperioden.
  • at Stryn kommune skal prøve å starte opp eit samarbeid med Studentsamskipnaden i Volda om å opprette studentbustader i Stryn kommune.

Ein meir sosial profil på eigedomsskatten

Raudt meiner at det er eit godt prinsipp at folk skal yte etter evne, samt få dekka sine behov.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at det vert gjeninnført fritak frå eigedomsskatten for bygg ved gardsbruk frå tidlegare tider som ikkje lenger har økonomiske avkastning, som stølshus, stabbur, naust og liknande.
  • at det ikkje vert gjeve nokon form for fritak frå eigedomsskatten for fritidsbustader.
  • at Stryn kommune skal innføre ein praksis for handheving av eigedomsskatten der alle husstandar som tener under 3G (tre gongar grunnbeløpet i Folketrygda), og som søker om fritak frå eigedomsskatten, skal få eit slikt fritak.

Kommunen og arbeidslivet

Arbeidslivet er drivkrafta i samfunnet, og Raudt kjempar for eit samfunn med eit verkeleg inkluderande arbeidsliv med eit reelt arbeidsplassdemokrati. Det er dessutan viktig å ha eit arbeidsliv som bidreg til ei berekraftig utvikling. Leiinga og folkevalde i kommunen har eit ansvar for at kommunen er ein god arbeidsplass for alle kommunalt tilsette.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • å auke grunnbemanninga i verksemdene til kommunen og jobbe for at deltidstilsette får tilbod om heile stillingar.
  • forsøk med 6 timars arbeidsdag i delar av verksemda til Stryn kommune.
  • ei auke i talet på lærlingplassar i kommunal sektor, samt i bedrifter som kommunen kjøper tenester av.
  • at kommunen skal stille krav til dei som vinn kommunale anbod om byggjeverksemd at dei skal ha tariffavtale, lærlingar og ha skatteplikt i Noreg.
  • at ordførarlønna og lønna til rådmannen skal ligge på nivå med gjennomsnittslønna innan kommunal sektor.
  • at eventuell møtegodtgjersle til folkevalde som kjem i tillegg til dekking av tap av inntekt ikkje skal overstige ein gjennomsnittleg dagslønn.

Ja til lokalt folkestyre

Eit levande lokaldemokrati vil si at innbyggjarane får reell moglegheit til å delta i avgjerdene som gjeld kvardagen og livsvilkåra deira. Det er viktig å holde på retten til like godar og rettar i form av likeverdige tenestetilbod over hele landet.

Raudt meiner at staten skal fullfinansiere oppgåver som overførast til kommunane. Samtidig må innbyggjarane i kommunane kunne delta aktivt i å utvikle lokalt tilpassa løysingar som tek vare på behova til folk og er til det beste for fellesskapet.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at det innførast ei ordning som gjer det slik at når 10 prosent eller fleire av innbyggjarane krev folkerøysting om ei sak, så skal det haldast ei lokal folkerøysting i Stryn om denne saka.
  • at det innførast direkteval på ordførar i Stryn kommune gjennom lokale folkerøystingar, samtidig med kommunestyrevala.
  • at røysteretten ved alle val og folkerøystingar i Noreg vert senka til 16 år.
  • at Stryn kommune skal halde fram med å vere ein sjølvstendig kommune.
  • at Stryn kommune skal arbeide oppimot Vestland fylkesting, Stortinget og regjeringa med krav om at Vestland fylke vert delt opp i dei to sjølvstendige fylka Hordaland og Sogn og Fjordane.

For ein berekraftig energibruk og ein meir miljøvennleg framtid

Sentraliseringa, med nedlegging av arbeidsplassar i distrikta, skapar miljøproblem. Det er difor viktig med satsing på kollektivtrafikken. Dei menneskeskapte klimaendringane går raskt mot eit vippepunkt og naturressursar tas ut utan tanke på framtidige generasjonar. Det må vere eit mål å få ei berekraftig utvikling, og at kommunen alltid tek miljøomsyn i sine avgjerder og kommunen sin samhandling med næringslivet.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at Stryn Energi skal vere eit lokalt eigd og styrt nett- og kraftselskap.
  • at Stryn Energi skal arbeide for å utvikle nye kjelde til fornybar energi lokalt.
  • betre tilhøve for å bruke sykkel i Stryn, mellom anna med fleire sykkelstativ.
  • at Stryn kommune skal arbeide for gang- og sykkelveg i Hildastranda.
  • eit betre og billegare kollektivtilbod i heile kommunen, i heile fylket, mellom Nordfjord og Sunnmøre og mellom Nordfjord og Austlandet.
  • at det kjem på plass ei utgreiing om mogelegheita for landstraum for cruisetrafikken.
  • at kommunen skal arbeide for at cruisetrafikken vel ein så lite miljøskadeleg energikjelde som mogleg.
  • å verne matjorda i kommunen.
  • at mest mogleg av Tonningskamben bevarast som rekreasjonsområde.
  • at Stryn kommune kvart år skal søke på midlar frå Miljødirektoratet til tiltak for å gjere Stryn betre rusta til å møte klimaendringane.

Gode oppvekstvilkår

Raudt meiner at alle barn har krav på ein trygg oppvekst. Skulevesenet må ha som mål å danne elevane til kritiske, sjølvstendige og handlingsdyktige menneske. Barnehagane skal vere gode arenaer for både leik og læring. Barn og ungdom må ha tilgang på varierte og rusfrie fritidstilbod.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at det ikkje vert etablert nye kommersielle private barnehagar i kommunen.
  • auka kommunal stønad til Telegrafen ungdomskafé.
  • at Stryn skal halde på den desentraliserte barnehage- og skulestrukturen i kommunen.
  • ei auke i ressursane til barnevernet.

Kulturlivet og frivillig sektor

Raudt arbeidar for eit rikt og variert kulturliv, der ulike kunstartar, stilretningar og kulturar med både profesjonelle utøvarar og eit bredt folkeleg kulturliv vert stimulert. Raudt ønskjer auka satsing på kultur gjennom offentleg stønad. Dette må òg gjerast gjennom rimeleg utleige av lokalar til frivillig kulturaktivitetar.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at Stryn bibliotek vert tilført auka stillingsressursar.
  • ei styrking av kulturskulen, med særleg fokus på lokal tradisjon og kulturarv.
  • kommunal stønad til vedlikehald, oppgradering og oppussing av grendehus med eit særleg fokus på universell utforming.
  • kommunal stønad til frivillige kulturinstitusjonar og idrettslag.
  • at kommunen framleis skal satse på Ungdommens Kulturmønstring.
  • at kommunen bidreg meir til å ta vare på Gamle Innvik Ullvarefabrikk.
  • at Stryn kommune skal kjøpe abonnement på Tilskuddsportalen, slik at organisasjonar i Stryn kommune kan ha tilgang til dette digitale verktøyet, som er ein oversikt over alle tilskotsordningar som norske organisasjonar kan søke på.

Politikk for næringsliv og kommunale innkjøp

Raudt Stryn vil at Stryn kommune skal nytte kommunen sin kjøpekraft bevisst, mellom anna for å fremje lokale arbeidsplassar og for å hjelpe til å auke delen i arbeidslivet som er omfatta av landsomfattande tariffavtaler. Stryn kommune bør vidare føre ein politikk som stør opp under den lokale matproduksjonen, samt oppmuntre til danning av arbeidareide og arbeidarstyrte bedrifter.

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at folk som vil opprette arbeidareide og arbeidarstyrte bedrifter, òg kalla arbeidarkooperativ, skal ha førsterett på etableringsstipend frå næringsfondet til kommunen.
  • at kommunen skal arbeide for å kjøpe mat- og drikkevarer som er så kortreiste som mogleg.
  • at kommunen skal arbeide for å kjøpe møbler som er så kortreiste som mogleg.
  • at kommunen skal arbeide for å handle mest mogleg med arbeidsplassar som er omfatta av ein landsomfattande tariffavtale.
  • at kommunen skal prioritere bedrifter med lærlingplassar ved kommunale innkjøp.
  • at kommunen skal ha full stans i kjøp av tenester frå private konsulentfirma.
  • at kommunen skal ta avstand frå skatteparadis ved å ikkje kjøpe varer eller tenester frå selskap som nytter skatteparadis.
  • at alle serveringsstader i kommunen, med eller utan skjenkeløyve, må stengjast seinast kl. 02.00 på natta.
  • at kommunen innfører ein regel som seier at om ein serveringsstad gjev lønn under den lovfesta minstesatsen, så skal denne serveringsstaden miste skjenkeløyva, og kommunen skal vidare informere Arbeidstilsynet og politiet om kvifor ein har fråteke akkurat denne serveringsstaden skjenkeløyva.
  • at det i byggjeprosjekt som kommunen set i gang er slik at kontraktskjeda vert avgrensa til maksimalt ein underleverandør, og berre på dei faga som hovudentreprenøren ikkje har sjølv.
  • at Stryn kommune skal be Stortinget innføre ein nasjonal turistskatt.

Stryn og resten av verda

Verda vi lever i er ekstremt urettferdig. Raudt kjempar for eit solidarisk system som tar utgangspunkt i behova til arbeidsfolk og det store fleirtalet av befolkninga på jorda, og ikkje det rikaste mindretalet. Raudt er for ein internasjonal rettsorden som tek vare på folkeretten og grunnleggjande menneskerettar. Raudt meiner at kommunen òg bør ta høgde for menneskerettssituasjonen i andre land ved avgjersler om kommunale innkjøp. Raudt Stryn meiner vidare at Stryn kommune skal ta sin del av ansvaret med å ta imot flyktninga

Raudt Stryn arbeidar for:

  • at Stryn kommune skal følgje opp organisasjonen ICAN si oppmoding til alle kommunar og byer i verda om å vedta støtte til atomvåpenforbodstraktaten til FN, og på denne måten leggje press på Stortinget og den norske regjeringa om å slutte seg til fleirtalet av land i verda som går inn for eit internasjonalt forbod mot atomvåpen.
  • at kommersielle selskap ikkje skal få drive mottak for flyktningar eller asylsøkjarar i Stryn kommune.
  • at Stryn kommune gjennomførar ei intern undersøking for å få utarbeida ein tilstandsrapport over kommunen si opplæring i norsk og samfunnskunnskap for vaksne innvandrarar, med fokus på om opplæringa er i tråd med dei rettar og pliktar som vert slått fast i Lov om introduksjonsordning og norskopplæring for nyankomne innvandrar, samt om alle vaksne innvandrarar får utfordringar i opplæringa som er tilpassa deira personlege norskspråklege nivå.
  • at det innførast eit kommunalt regelverk for alle kommunale innkjøp med forbod mot kjøp av israelske varer så lenge Palestina er okkupert, forbod mot kjøp av marokkanske varer så lenge Vest-Sahara er okkupert, forbod mot varer frå Saudi-Arabia så lenge myndigheitene i dette landet held fram med massehenrettingar av politiske motstandarar og støtte til fundamentalistiske terrororganisasjonar, forbod mot tyrkiske varer så lenge Tyrkia krenker menneskerettane til kurdarane og forbod mot kjøp av honduranske og brasilianske varer så lenge regjeringane i Honduras og Brasil bryt grunnleggjande menneskerettar knytta til ytringsfridom og fagorganisering.
  • at Stryn framleis skal ha Grytubakkahreppur/Grenivik på Island som venskapskommune.